AKTUALNOŚCI

1% udziałów kontra ZUS

Kim właściwie jest „wspólnik iluzoryczny”, a kim „niemal jedyny”, czyli słów kilka o walce ZUS z (prawie) jednoosobowymi spółkami z o.o.

W świetle przepisów Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., traktowany jest jako osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Efekt? Wspólnik taki, ma obowiązek uiszczania składek ZUS na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne tak, jak każda osoba prowadząca działalność gospodarczą. Teoretycznie obowiązek ten nie powstaje już w przypadku występowania choćby dwóch udziałowców spółki. Udziałowcy spółek z o.o. trwają więc w przekonaniu, że sprzedaż choćby jednego udziału stanowi skuteczny sposób na uniknięcie „oZUSowania”.

Sprawa jest niestety nieco bardziej złożona. Od dłuższego czasu ZUS poddaje kontroli udziałowców, którzy wzbudzają według Zakładu podejrzenie próby ominięcia litery prawa. Problem dotyczy przede wszystkim spółek, w których podział udziałów wynosi 99% – 1%, a zatem takich, w których składzie osobowym mamy udziałowca większościowego oraz udziałowca, zwanego w orzecznictwie „iluzorycznym”.

W wyniku wspomnianych kontroli, ZUS informuje wspólników o wydaniu decyzji administracyjnej stwierdzającej, że z uwagi na rzekomą pozorność transakcji sprzedaży 1% udziałów, „niemal jedyny” wspólnik powinien uiszczać składki na ubezpieczenie społeczne tak jakby był jedynym wspólnikiem.

W orzecznictwie widać wyraźnie ukształtowany pogląd, iż czynność prawna polegająca na sprzedaży (przez jedynego wspólnika) jednego udziału jest czynnością pozorną, zawartą w celu obejścia prawa, a w konsekwencji nieważną (tak np. w Wyroku SO w Koninie z dn. 11.12.2014, sygn. akt: III U 605/14).

Jednym z ważniejszych dla omawianej kwestii orzeczeń jest wyrok SN z dnia 3.08.2011 r. (sygn. akt: I UK 8/11), w którym Sąd uznał istnienie „niemal jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością”. Orzeczenie to słusznie wzbudziło poważne kontrowersje w doktrynie, m. in. z uwagi na brak jasnej definicji terminów „udziałowca iluzorycznego” oraz „niemal jedynego wspólnika”, jak również brak jakichkolwiek wskazań co do ich interpretacji.

Na gruncie omawianych kwestii powstaje pytanie kiedy spółka powinna być uznana za wieloosobową, a kiedy za „niemal jednoosobową”? Jaki podział udziałów usuwa ryzyko stwierdzenia pozorności? I wreszcie, czy spółka, w której udziały rozkładają się w stosunku 99% – 1% zawsze może być uznana przez ZUS (i sąd) za „niemal jednoosobową”?

Odpowiedź na powyższe pytania nie jest jednoznaczna. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w praktyce przecież podział udziałów stanowi zawsze owoc kompromisów, wewnętrznych ustaleń wspólników oraz często ich indywidualnych możliwości finansowych decydujących o tym w jakim stopniu każdy wspólnik jest w stanie zaangażować się kapitałowo.

Poza tym, pozycję wspólników mogą często determinować ich osobiste uprawnienia, przyznane na mocy umowy spółki (niezależnie od liczby posiadanych udziałów). Zdarza się, że wspólnik choć posiada mniejszościowy pakiet udziałów, cieszy się silną pozycją, ponieważ gwarantuje mu to właśnie umowa spółki. W praktyce zatem można posiadać większość udziałów, a jednocześnie nie mieć decydującego wpływu na spółkę.

Wyżej przedstawione wątpliwości nie zostały dotąd jednoznacznie rozstrzygnięte w doktrynie i orzecznictwie. Być może wymagają one sformułowania regulacji prawnych, które położą kres wszelkim niejasnościom. Zanim jednak to nastąpi, konstruując relację pomiędzy wspólnikiem większościowym a mniejszościowym, warto poszerzyć swoją wiedzę i zapoznać się ze sprawdzonymi rozwiązaniami, które pozbawiają ZUS argumentów mogących przemawiać za „iluzoryczną” funkcją wspólnika.

Damian Szczerbaty Paulina Szatkowska

Kancelaria Snażyk Korol Mordaka (do 30.04 Snażyk Granicki) organizatorem Venture Capital Kongres 2018

Dnia 13 kwietnia 2018 roku na Sali Notowań Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie odbył się Venture Capital Kongres 2018. Wydarzenie dedykowane tematyce polskiego rynku funduszy inwestycyjnych zgromadziło ponad 220 przedstawicieli funduszy venture capital oraz...

Dowiedz się więcej

Szanowni Klienci

Z przyjemnością informujemy, że nasza kancelaria rozpoczyna nowy etap w swojej działalności. Od 30 kwietnia 2018 r. działamy pod nowym szyldem: Snażyk Korol Mordaka sp. k. Z tym dniem również współpracę z kancelarią zakończył...

Dowiedz się więcej

Kancelaria Snażyk Granicki organizatorem Venture Capital Kongres 2018 – 13 kwietnia GPW Warszawa

Kancelaria Snażyk Granicki ma zaszczyt zaprosić na pierwsze w Polsce wydarzenie dedykowane tematyce polskiego rynku funduszy inwestycyjnych, kierowane do przedstawicieli funduszy venture capital oraz private equity. Kongres odbędzie się dnia 13 kwietnia 2018 roku...

Dowiedz się więcej

Kancelaria reprezentowała spółkę X100lab w inwestycji w spółkę Forwado

Kolejna transakcja za nami! Miło nam ogłosić, że Kancelaria reprezentowała spółkę X100lab w inwestycji w spółkę Forwado, która oferuje innowacyjne rozwiązania technologiczne w branży transportowej. Gratulujemy obu stronom i życzymy wielu kolejnych, udanych przedsięwzięć.

Dowiedz się więcej